MANIFIESTO - DOCUMENTOS PLURALS

L'articlo 3 d'a Costituzión española disposa que o castellano ye a luenga española ofizial d'o Estato, estatueze que as atras luengas españolas serán ofizials en as respeutibas comunidaz autonomas conforme os suyos estatutos d'autonomía e nunzia que a dibersidá lingüistica d'España será ocheto d'espezial respeto e proteuzión.

Á penar d'iste mandato costituzional de respeto e proteuzión d'o caráuter plurilingüe d'o Estato, as luengas españolas diferens d'o castellano, que se fablan en un territorio en do bibe més d'o 40 per ziento d'a poblazión española, han estato ausens per més de 20 años d'un conchunto d'ambitos de gran importanzia simbolica e prautica, entre os cuals se troba ra documentazión presonal d'os ziudadanos (o documento nazional d'identidá, o pasaporte e o premiso de conduzir), e a documentazión d'os residens estranchers, que en una epoca d'inmigrazión crexién como l'autual ha alquirito una relebanzia que dica agora no eba tenito.

Ista prautica española contrasta con a d'atras democrazias plurilingües d'Europa e d'o mundo, que tresladan á os suyos documentos a suya dibersidá lingüistica interna e d'ixa traza premiten no sólo que os ziudadanos de luengas diferens se reconoxcan en os suyos documentos sino tamién que toz os ziudadanos, independienmén d'a suya luenga abitual, asinas como ros residens estranchers, tiengan a enchaquia de biyer reflexato en a suya documentazión o pluralismo lingüistico d'a soziedá e l'azeuten como un feito normal.

Asinas, Belchica incorpora en a suya carta d'identidá e ro pasaporte o franzés e ro neerlandés, pero tamién l'alemán, que només parla l'1 per zien d'a poblazión: Finlandia fa serbir o finés e o sueco en toz os documentos: o Canadá fa o mesmo con o inglés e o franzés; e os documentos presonals en Suiza contienen as cuatre luengas ofizials (o franzés, l'alemán, o italiano e o romanche, que como l'alemán en Belchica només fabla l'1 per zien d'a poblazión). En os cuatre casos, o plurilingüismo ye presén en toz os documentos, incluyindo o pasaporte, sin que calga demanda prebia d'o intresato e independienmén d'o puesto an s'espidan.

Como ziudadanos españols que fablamos luengas diferens d'o castellano nos queremos reconoxer en o nuestros documentos presonals, e tamién queremos que o conchunto d'a soziedá española conoxca e faiga suyo ro caráuter plurilingüe d'o Estato que toz compartimos.

Per ixo, aprobeitando a zelebrazión de l'Año Europeyo d'as Luengas, combocato per a Unión Europeya e ro Consello d'Europa ta promober a conzienzia d'a riqueza d'a dibersidá lingüistica drento d'a Unión Europeya e ta fomentar o multilingüismo, queremos clamar á os nuestros gobernaires á prener totas as midas que sigan menister ta que en o plazo més breu posible os documentos presonals españols adopten un rechimen lingüistico parellano á o que aplican as atras democrazias plurilingües d'o mundo, que premita una plasmazión efeutiba d'o mandato costituzional de respeto e proteuzión d'a dibersidá lingüistica española.

© Consello d'a Fabla Aragonesa.